Boter bij de vis


Voedingsprijzen in spotprenten

Het leven tijdens de oorlog was duur. De voedselprijzen rezen de pan uit. Dit tot ongenoegen van de bevolking die al weinig had. In de pers verschenen diverse cartoons die onder meer de spot dreven met de voedselsituatie. Ze werden vaak gemaakt in stedelijke middens. Via spotprenten klaagden tekenaars dit onrecht aan.

Door Brecht Demasure en Sarah Luyten (Centrum Agrarische Geschiedenis)

1. Vlezige kunst

Vlezige kunst © Stadsarchief Brussel Collectie: Fonds Keym - Meer info

Een man – wellicht een kunsthandelaar - houdt een schilderij onder de arm. Voor hem ligt een vet varken op een kussen. Het opschrift verklaart de prent: “Influence 1915. Lard qui mont et l’art qui descend de prix.”. Vrij vertaald: “Invloed 1915. Spek stijgt en kunst daalt in prijs”.

2. Huwelijkscadeaus

Huwelijkscadeaus© Stadsarchief Brussel - Fonds Keym; 050-43 - Meer info
 
Cadeaus van het pasgehuwd koppel liggen uitgestald op tafel. Opvallend is dat er amper traditionele geschenken zijn. Het bruidspaar krijgt producten en levensmiddelen: arachide-olie, Hollandia zeep, poedersuiker, verse eieren, wortelen, aardappelen, boter, kousen en handdoeken. Het bijhorende Franstalige onderschrift luidt: “Och Crotje comme ça et gentile!” Wat vrij vertaald kan worden als “Och, schatje, dat is zo vriendelijk.”

3. Kostbaar zaad

Kostbaar zaad
©Stadsarchief Brussel - Fonds Keym; 061-27 - Meer info

Een goedgeklede man vertoont interesse in de juwelendoosjes die op de toonbank zijn uitgestald. Het zijn echter geen juwelen, maar zaden van vruchten zoals wortel, prei, andijvie en ui. Het bijhorende Franstalige onderschrift luidt: “Voila! Occasion rare. Une belle graine de carotte pour un franc, 1.25 fr. avec l’écrin.” Het kan vrij vertaald worden als “Zie hier! Een zeldzame kans. Een mooi wortelzaadje voor één frank, met doosje 1,25 frank.”

4. Moestuinwacht

Moestuinwacht
© Stadsarchief Brussel - Fonds Keym; 061-28 - Meer info

Een man en vrouw bewaken de moestuin met andijvie, wortel, prei en ui. De man is bewapend met een schop en de vrouw houdt een vork vast. Het tuintje zelf is afgezet met prikkeldraad om eventuele dieven tegen te houden. Het stelen van vruchten op het land kwam vaak voor omwille van de schaarsheid en de duurte. Landbouwers voorzagen een nachtwacht om dit zoveel mogelijk te voorkomen.

5. Smokkelwaar

Smokkelwaar
© Stadsarchief Brussel - Fonds Keym; 144-51 - Meer info

Deze prent toont de situatie op een tram aan het station van Berchem. In de tram hangt een bordje: “Avis. Il est defendu de monter dans les trams avec des pommes de terre.” (Opgelet! Het is verboden om de tram op te stappen met aardappelen). Op de prent links wil een schijnbare zwangere dame op de tram stappen. De conducteur kijkt toe. Volgende conversatie speelt zich af: “Le Receveur – Vous avez des pommes de terre, Madame? La Femme – Non tu saïes, dans ma position… comment veux tu que je porte des patates, hein!!!” Vrij vertaald: “De ontvanger – Heb je aardappelen mee, Mevrouw? De vrouw – Nee, weet je, in mijn positie … hoe wil je dat ik aardappelen draag?” Het tweede tafereel rechts speelt af bij de aankomst aan de beurs te Antwerpen. De vrouw wil afstappen maar verliest daarbij haar dikke buik die blijkbaar gevuld was met aardappelen. De conducteur kijkt boos en roept “Tableau”! (Buit!). Smokkelen van de schaarse en dure levensmiddelen zoals aardappelen was een praktijk die behoorlijk veel voorkwam tijdens de oorlog.

6. Juwelierswinkel

Juwelierszaak© Stadsarchief Brussel - Fonds Keym; 046-51 - Meer info

In de etalage van de juwelenwinkel hangen de obligate ringen, juwelen en halskettingen naast zeep, worst en kaas. De basisproducten zijn even waardevol en duur als een juweel. Het bijhorende Franstalige opschrift luidt: “31 Bijouterie Royale. Le contraste des chôses. Nos étalages en 1917”. Het kan vrij vertaald worden als “31. Koninklijke juwelenwinkel. Het contrast van de zaken. Onze etalages in 1917.”