Boter bij de vis


Algemeen Rijksarchief

1. Nationaal Hulp- en Voedingscomité

Naam
Archief van het Nationaal Hulp- en Voedingscomité
Datering
1914-1920
Gegevens
170 m, privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Bevoorrading, landbouw, internationale hulpverlening, oorlogsslachtoffers, vluchtelingen
Archiefvormer
Het NHVC (een private organisatie) stond in voor de coördinatie van voedseldistributie in het bezette België en Noord-Frankrijk. Het bood ook hulp aan noodlijdenden (soep, kolen, kledij, uitkeringen). Dankzij het CRB geraakte het NHVC aan zijn middelen. In 1915 werd een aparte Landbouwsectie opgericht ter verbetering van de landbouwopbrengsten. Zie het inleidende hoofdstuk voor meer info.
Inhoud
In het archieffonds van het NHVC zijn verslagen en notulen van het nationaal comité, het uitvoerend comité en van vergaderingen van provinciale afgevaardigden terug te vinden. Er zijn veel boekhoudkundige, financiële, statistische en administratieve documenten bewaard. Inspectie- en controledossiers van de lagere niveau’s documenteren de hiërarische structuur. Van de Landbouwsectie bleven volgende zaken bewaard: verslagen, vergadernotulen, briefwisseling, dossiers in verband met oogsten, veestapel, landbouwproducten, zaai- en plantgoed, veevoeder, meststoffen, uitbreiding landbouwareaal… Ook van gelieerde commissies en van provinciale en lokale comités is er heel wat info bewaard.
Ontsluiting
AMARA, M., Inventaire des archives du Comité National de Secours et d’Alimentation (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 446), Brussel, 2009.

2. Hulp- en Voedingscomité van de provincie Brabant

Naam
Archief van het Provinciaal Hulp- en Voedingscomité van Brabant
Datering
1914-1920
Gegevens
13,6 m, privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Bevoorrading, landbouw, internationale hulpverlening, oorlogsslachtoffers, vluchtelingen
Archiefvormer
NHVC Brabant (cf. supra). Comité van voeding en hulp in de provincie Brabant, uitgezonderd de Brusselse agglomeratie.
Inhoud
Het archiefbestand bevat verslagen en notulen van provinciaal comité, uitvoerend comité en directiecomité, omzendbrieven, briefwisseling, reeks thematische dossiers, inspectiedossiers lokale comités, stukken in verband met hulp aan vluchtelingen…
Ontsluiting
AMARA, M., Inventaire des archives du Comité provincial de Secours et d’ Alimentation pour le Brabant (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 447), Brussel, 2009.

3. Hulp- en Voedingscomité van Anderlecht

Naam
Hulp- en Voedingscomité van Anderlecht
Datering
1915-1919
Gegevens
72 m, privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Bevoorrading, landbouw, internationale hulpverlening, vluchtelingen
Archiefvormer
NHVC Anderlecht (lokaal, cf. supra).
Inhoud
Er zijn lijsten en dossiers van hulpverlening aan werklozen, kinderen, zieken, daklozen, vluchtelingen, militairen… bewaard gebleven. Er zijn zowel dossiers over de verdeling van voedingsmiddelen zoals aardappelen, bloem en groenten als over kledij, hout, kolen en plantgoed.
Ontsluiting
VAN HAEGENDOREN, M., Inventaire des archives du Comité National de Secours et d’Alimentation. Comité local d’Anderlecht (Algemeen Rijksarchief, Toegangen in beperkte oplage, 284), Brussel, 1995.

4. Commission for Relief in Belgium en Spaans-Nederlands Comité (A)

Naam
Commission for Relief in Belgium en Spaans-Nederlands Comité
Datering
1914-1919
Gegevens
5,5 m, privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
(Voedsel)bevoorrading, internationale hulpverlening
Archiefvormer
Het CRB zamelde geld in en stuurde voedsel naar België. Er werd een hele administratie op poten gezet. De controletaak van CRB werd na 1917 overgenomen door het SNC. Zie het inleidende hoofdstuk voor meer info.
Inhoud
Het archieffonds bevat slechts een deel van de archieven van de CRB en het SNC. In de jaren 1950 werden heel wat statistieken vernietigd. Bepaalde rapporten en briefwisseling met andere hulpkantoren bleven bewaard.
Ontsluiting
COSEMANS, A., Inventaire des archives de la CRB et du comité Hispano-Néerlandais, Brussel, 2000.

5. Ministerie van Landbouw

Naam
Ministerie van Landbouw
Datering
1917-1918
Gegevens
0,05 m, overheidsarchief, papier, niet raadpleegbaar
Trefwoorden
Landbouw
Archiefvormer
Het ‘Vlaams’ Ministerie van Landbouw ontstond in 1917 na de administratieve scheiding.
Inhoud
Het fonds bevat enkele circulaires en brieven met de bezetter.
Ontsluiting
Geen inventaris.

6. Dienst voor de Herinrichting van de Landbouw

Naam
Dienst voor de Herinrichting van de Landbouw
Datering
1918-1926
Gegevens
1,7 m, overheidsarchief, papier, niet raadpleegbaar
Trefwoorden
Wederopbouw, landbouw
Archiefvormer
De Dienst voor de Herinrichting van de Landbouw werd in 1919 opgericht om heraanleg van landbouwgronden en aankoop materiaal te coördineren. Zie het inleidende hoofdstuk voor meer info.
Inhoud
Er zijn dossiers bewaard inzake wetgeving, contracten, verslagen, heraanleg van landbouwgronden, voornamelijk in West-Vlaanderen. Er zijn ook heel wat dossiers over ‘Concours de restauration’. Er werden naast wedstrijden om landbouwgronden te saneren ook specifieke wedstrijden georganiseerd zoals het telen van aardappelen en het heropbouwen van hoeves en stallen. Het archief bevat ook rapporten over de voorbereiding van het landbouwherstelbeleid; dossiers met betrekking tot wetgeving en klachten; activiteitsverslagen; studies over ravitaillering, dossiers ivm buitenlandse hulp en stukken van agronomen.
Ontsluiting
CARNEL, S., Inventaire des archives du ministère de l’Agriculture: 1ère Direction générale: Office de la Reconstitution Agricole (1919-1926) (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 353), Brussel, 2004.

7. Bestuur van het Zeewezen (1ste reeks)

Naam
Administration de la Marine (1ère série)
Datering
1830-1976
Gegevens
222 m, overheidsarchief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Marine, zeewezen, visserij
Archiefvormer
Bestuur van het Zeewezen in Le Havre en Londen
Inhoud
De dossiers 7.921 tot 8.111 hebben betrekking op WOI. Aan bod komen onder meer: verslagen over de toestand van Belgische vissers in het buitenland, voorbereidingen op de naoorlogse situatie, het Belgische loodswezen, de Lloyd Royal Belge NV, bevoorrading, koopvaardijschepen, opeisingen, oorlogsschade…
Ontsluiting
VLEESCHOUWERS, C., Inventaris van het archief van het bestuur van het Zeewezen 1830-1976, Brussel, 1979.

8. Dienst der Verwoeste Gewesten

Naam
Dienst der Verwoeste Gewesten
Datering
1914-1926
Gegevens
261 m, overheidsarchief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Wederopbouw, landbouwherstel, begraafplaatsen, monumenten, foto’s
Archiefvormer
De DVG werd opgericht als openbare instelling om de wederopbouw van het land te bespoedigen. Zie het inleidende hoofdstuk voor meer info.
Inhoud
Er zijn algemene dossiers van de dienst beschikbaar: omzendbrieven, boekhouding, aanbestedingen, contracten, notulen… Daarnaast zijn er ook archiefbestanden over het Koning Albertfonds, de aanleg van tuinwijken, gedenktekens… De rijkdom van het archief ligt in het feit dat er voor elk heropgebouwd gebouw door de DVG het dossier bewaard is gebleven waaronder heel wat landbouwbedrijven.
Ontsluiting
NOTEBAERT, A., NEUMANN, C. en VANDEN EYNDE, W., Inventaris van het archief van de dienst der verwoeste gewesten (Algemeen Rijksarchief, Inventarissen, 237), Brussel, 1986.

9. Koning Albertfonds

Naam
Koning Albertfonds
Datering
1916-1935
Gegevens
1 m, overheidsarchief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Wederopbouw, landbouwherstel
Archiefvormer
Het Koning Albertfonds werd opgericht in 1916 om voorlopige barakken aan de vluchtelingen te verschaffen.
Inhoud
Het archief bevat enkel de vereffening van het fonds. Er zijn vooral boekhoudkundige stukken aanwezig.
Ontsluiting
THIELEMANS, M.-R., Liquidation du fonds de Roi Albert, Brussel, 1998.

10. Bijzondere dienst voor de heropbouw van de door de oorlog verwoeste gewesten in West-Vlaanderen

Naam
Bijzondere dienst voor de heropbouw van de door de oorlog verwoeste gewesten in West-Vlaanderen (plattegronden)
Datering
1919-1925
Gegevens
Overheidsarchief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Iconografie, wederopbouw, plannen
Archiefvormer
Dienst voor heropbouw, bijzondere afdeling van de DVG
Inhoud
Deze collectie bevat kadastrale plannen, rooiplannen en bouwkundige tekeningen van huizen en boerderijen uit de Westhoek.
Ontsluiting
DEVOLDER, K., Ministerie van Landbouw en Openbare werken. Bijzondere dienst voor de heropbouw van de door de oorlog verwoeste gewesten in West-Vlaanderen: plattegronden betreffende de wederopbouw van de verwoeste gewesten (1919-1925) (Algemeen Rijksarchief, Inventarissen, 414), Brussel, 2008.

11. Belgische Delegatie bij de Commissie voor Herstelbetalingen

Naam
Commission des Réparations
Datering
1918-1931
Gegevens
25 m, overheidsarchief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Herstel
Archiefvormer
De internationale Commissie voor Herstelbetalingen legde de bepalingen en modaliteiten vast voor de Duitse herstelbetalingen. De Belgische delegatie werd achtereenvolgens geleid door Georges Theunis, Léon Delacroix en Camille Gutt.
Inhoud
Het fonds bestaat uit de Belgische verslagen bij de Commissie voor Herstelbetalingen. Er is veel informatie terug te vinden over de moeilijkheden van het herstel. Landbouw komt ook aan bod.
Ontsluiting
DEPOORTERE, R., Commission des réparations (1918-1931): inventaire (Algemeen Rijksarchief. Toegangen in beperkte oplage, 44), Brussel, 1988.

12. Comptoir national pour la reprise de l’activité économique en Belgique

Naam
Comptoir national pour la reprise de l’activité économique en Belgique (Sections de la Haye et de Londres)
Datering
1916-1919
Gegevens
8 m, bedrijfsarchief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Economie, reconstructie
Archiefvormer
Het ‘Comptoir national’ was een NV onder patronage van de Belgische staat om het economische leven in België te revitaliseren. Het nam een tussenpositie in tussen producenten, industrielen, handelaars en de overheid. ‘De Comptoir national’ beschikte over een kapitaal van 500.000 Belgische Frank. De duur ervan was vastgelegd op tien jaar. Er waren afdelingen in Den Haag, Londen en Parijs.
Inhoud
Het fonds bevat twee grote delen. Ten eerste zijn er de documenten van het Comptoir van Den Haag. Deze bevatten dossiers in verband met het functioneren van de organisatie (briefwisseling, rapporten, administratie). Ze zijn verdeeld in vijf series: administratie en directie; centrale administratie (waaronder documenten van technische comités en over bezet België); schenkingen; personeel, prestaties en boekhouding en varia. Ten tweede is er het fonds van het Comptoir van Londen. Dit heeft een gelijkaardige structuur als dat van Den Haag. Concreet is er in beide deelfondsen info te vinden over landbouw, hout, alcohol en likeur, wol, linnen, jute, landbouwmateriaal, hop, tabak en voedingsconserven.
Ontsluiting
DE SMET, J. en TALLIER, P.-A., Inventaire des archives du Comptoir national pour la reprise de l’activité économique en Belgique (sections de La Haye et de Londres), 1916-1919 (Algemeen Rijksarchief. Toegangen in beperkte oplage, 566), Brussel, 2002.

13. Bestuur der Gemeentewegen

Naam
Ministerie van Openbare Werken. Bestuur der Gemeentewegen.
Datering
1836-1951
Gegevens
75 m, overheidsarchief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Wederopbouw
Archiefvormer
Bestuur der Gemeentewegen
Inhoud
Het fonds bevat dossiers inzake de vastlegging van rooilijnplannen die door de Dienst van de Verwoeste Gewesten werden overgedragen aan het Bestuur der Gemeentewegen. Vooral van de gemeenten uit de frontstreek zijn er stevige dossiers aanwezig. Ook enkele nota’s van de ‘Hoge Koninklijke Commissarissen’ zijn bewaard.
Ontsluiting
LELOUP, G. en STRUBBE, F., Inventaris van het archief van het Ministerie van openbare werken, Bestuur der Gemeentewegen (Algemeen Rijksarchief, Inventarissen, 496), Brussel, 2010.

14. Commissaris-generaal van de Belgische regering in Londen

Naam
Archives du commissaire général du gouvernement belge à Londres
Datering
1918-1919
Gegevens
3,5 m, overheidsarchief, papier, vrij beschikbaar
Trefwoorden
Bevoorrading, economie, reconstructie
Archiefvormer
Tijdens de oorlog had de Belgische regering een delegatie in Londen voor de aankoop van levensmiddelen voor het Belgisch leger. De delegatie werd later toegevoegd aan de ‘Commission belge de ravitaillement et d’intendance’ dat ressorteerde onder de Commissaris-generaal van de Belgische regering in Londen.
Inhoud
De dienst vervulde een intermediaire functie tussen de Belgische en Britse regering voor alle vragen inzake wederopbouw. Het fonds bevat dossiers in verband met juridische aanlegenheden, licenties voor allerhande voedings- (vis, koffie, fruit, voedingsolie, chicorei) en levensmiddelen (zeep, kledij, wol), aanvragen voor de leveringen van meststoffen en zaad en de oplijsting van giften door Britten aan Belgen.
Ontsluiting
DE SMET, J. en TALLIER, P.-A., Inventaire des archives du commissaire général du gouvernement belge à Londres (1918-1919) (Algemeen Rijksarchief. Toegangen in beperkte oplage, 567), Brussel, 2002.

15. Huldebetoon aan de vorsten en PV’s

Naam
Adresses aux rois et procès-verbaux d’événements officiels marquants (Ministère de l’Interieur) / Huldebetoon aan de vorsten en PV’s
Datering
1834-1921
Gegevens
2,7 m, overheidsarchief, papier, vrij beschikbaar
Trefwoorden
Landbouw
Archiefvormer
Ministerie van Binnenlandse Zaken
Inhoud
Het archieffonds bevat een dossier over een veegift door de ‘Fédération des Sociétés d’Agriculture de la Suisse romande’ in 1921.
Ontsluiting
PAGNOUL, A.-M., Adresses aux Rois et procès-verbaux d’événements officiels marquants (1834-1921), Brussel, 1989.

16. Bond der boterhandelaars en botervoortbrengers van Brabant

Naam
Archief van de Bond der boterhandelaars en botervoortbrengers van Brabant
Datering
1916-1918
Gegevens
1,2 m, privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Boter, middenstand
Archiefvormer
De Bond der boterhandelaars en botervoortbrengers, opgericht door bezetter om de boterhandel te centraliseren, verwierf het monopolie op de Belgische boterproductie- en handel.
Inhoud
Het fonds bestaat uit twee delen: het archief van de Bond zelf (drukwerk, aanplakbiljetten, briefwisseling, statuten, kasboeken, facturen…). Ook dossiers over boterverdeling in de verschillende Brabantse gemeenten is aanwezig. Daarnaast bevat het archief aantekeningen en nota’s van Georges Holvoet, Procureur des Konings over de Bond en de boterkwestie.
Ontsluiting
DEVOLDER, K., Inventaris van het archief van de Bond der boterhandelaars en botervoortbrengers van Brabant, erkende beroepsvereniging (1916-1919) (Algemeen Rijksarchief, Toegangen in beperkte oplage, 577), Brussel, 2004.

17. Commissie voor Landbouwbelangen (Belgisch Comité van Den Haag)

Naam
Archives du fonds Auguste Dupont (Commission des intérêts agricoles de la Haye)
Datering
1914-1918
Gegevens
0,2 m, privé-archief, papier, vrij beschikbaar
Trefwoorden
Landbouw, economie, reconstructie
Archiefvormer
Auguste Dupont was secretaris van het Belgisch Comité van Den Haag, opgericht door Belgische notabelen in Nederland. In die functie maakte Dupont deel uit van de Commissie voor Landbouwbelangen. De meeste dossiers uit zijn privé-archief hebben betrekking op deze commissie.
Inhoud
Het archieffonds bevat de verslagen van de Commissie, ledenlijsten en vooral de conferentieteksten van diverse vooraanste agronomen. Allerhande thema’s komen daarbij aan bod: melkkoeien, varkens, paarden, aardappelen, chemische meststoffen, landbouwonderwijs, de vrouw op de boerderij… De verslagen van de bijeenkomsten van de Commissie lopen van juni 1917 tot november 1918.
Ontsluiting
DE SMET, J. en TALLIER, P.-A., Inventaire des archives du fonds Auguste Dupont: Comité belge de la Haye (1914-1918) (Algemeen Rijksarchief. Toegangen in beperkte oplage, 475), Brussel, 1998.

18. Comité voor het Economisch onderzoek (Belgisch Comité van Den Haag)

Naam
Archives du Comité d’enquête économique de la Haye
Datering
1915-1919
Gegevens
2,7 m, overheidsarchief, papier, vrij beschikbaar
Trefwoorden
Economie, reconstructie
Archiefvormer
Het Comité d’enquête économique de la Haye als onderdeel van Comité belge de La Haye ontstond tijdens de oorlog. Het Comité voor Economisch onderzoek werd door de Belgische regering opgericht met als doel om zo volledig mogelijke inlichtingen te verwerven over de noden van de industrie en de Belgische handel tijdens en na de oorlog. Het comité bevatte diverse commissies zoals voeding, textiel en metallurgie.
Inhoud
Hoewel het comité vooral documentatie en informatie verzamelde over de toestand van de industrie in het bezette land, zijn er dossiers die betrekking hebben op de landbouw. Ook de agro-industrie komt aan bod. Zo is er informatie over brouwerijen en de suikerindustrie beschikbaar.
Ontsluiting
DE SMET, J. en TALLIER, P.-A., Inventaire des archives du Comité d’enquête économique de La Haye, 1915-1919, (Algemeen Rijksarchief. Toegangen in beperkte oplage, 564), Brussel, 2002.

19. Economische Raad (Belgisch Comité van Den Haag)

Naam
Archives du Conseil économique de la Haye
Datering
1917-1919
Gegevens
1,6 m, overheidsarchief, papier, vrij beschikbaar
Trefwoorden
Economie, reconstructie, naoorlogs herstel
Archiefvormer
Het Conseil économique de la Haye (Economische Raad) als onderdeel van Comité belge de La Haye ontstond eveneens tijdens de oorlog. De Economische Raad was een adviesverlenend comité dat antwoorden zocht op de problemen met betrekking tot bezet België.
Inhoud
Het fonds bevat informatie over algemeenheden van de Economische Raad, dossiers van de industriële, financiële en commerciële commissie, dossiers over de herneming van de arbeid, dossiers van de commissie voor transport en divers materiaal. De dossiers bevatten onder andere correspondentie met de landbouwcommissie.
Ontsluiting
DE SMET, J. en TALLIER, P.-A., Inventaire des archives du Conseil économique de La Haye, 1917-1918, (Algemeen Rijksarchief. Toegangen in beperkte oplage, 565), Brussel, 2002.

20. Fonds Albert Henry

Naam
Archief Albert Henry
Datering
1920-1935
Gegevens
Privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Landbouw, politiek, beleid
Archiefvormer
Albert Henry (1870-1958) was secretaris van het NHVC en directeur-generaal op het Ministerie van Landbouw (1920-1935). Henry schreef net na de oorlog het standaardwerk ‘L’agriculture belge et la guerre’ (1918).
Inhoud
Het archieffonds bevat stukken over de Duitse controle op Belgische landbouwstatistieken, landbouwverenigingen tijdens WOI, landbouwpolitiek en –economie, landbouwtellingen en – statistieken… Er zijn ook dossiers van de naoorlogse landbouw en het hernieuwde landbouwbeleid beschikbaar.
Ontsluiting
MADDENS, K., Papiers Albert Henry (Archives générales du royaume, Département III), Brussel, 1988.

21. Fonds Frans Schollaert en Joris Helleputte

Naam
Archief Frans Schollaert en Joris Helleputte
Datering
1870-1948
Gegevens
Privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Landbouw, beleid, Boerenbond
Archiefvormer
Frans Schollaert (1851-1917) en Joris Helleputte (1858-1925) waren beiden politiek actief en lagen mee aan de basis van de Belgische Boerenbond. Helleputte was minister van Landbouw tijdens de oorlog (1910-1918).
Inhoud
Het archief bestaat uit twee delen: enerzijds het familiearchief Schollaert-Helleputte en anderzijds het politiek archief van Schollaert en Helleputte. Dit laatste omvat correspondentie, zakendossiers, nota’s en documentatie, persknipsels, redevoeringen over landbouw, etc.
Ontsluiting
COSEMANS, A., Inventaris van het archief van Frans Schollaert en Joris Helleputte (Algemeen Rijksarchief. Toegangen in beperkte oplage, 13), Brussel, 1990.

22. Fonds Charles de Broqueville

Naam
Archief Charles de Broqueville
Datering
1870-1948
Gegevens
Privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Overheidsbeleid, wederopbouw
Archiefvormer
Charles De Broqueville (1860-1940) was minister van Nationale Wederopbouw (1918) en minister van Landbouw en Middenstand (1932).
Inhoud
De ‘Dossiers du Havre’ bevatten een aantal documenten over landbouw, bevoorrading en nationale heropbouw. Verder is er briefwisseling met leidende figuren van de Boerenbond bewaard.
Ontsluiting
VAN MEERBEECK, L., Papiers Charles de Broqueville (Algemeen Rijksarchief. Toegangen in beperkte oplage, 29), Brussel, 1988.

23. Fonds Joseph Manneback

Naam
Archief Joseph Manneback
Datering
1897-1966
Gegevens
0,40 m, privé-archief, microfilm, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Landbouw, beleid, bevoorrading
Archiefvormer
Joseph Manneback (1866-1944) was directeur van het ministerie van Landbouw (1903-1908) en secretaris-generaal van het ministerie van Landbouw (1911-1931).
Inhoud
Naast biografische gegevens en algemene correspondentie zijn er dossiers en brieven van het Ministerie van Landbouw over WOI. Er zijn dossiers over de Landbouwsectie van het NHVC, Gerstcentrale, werking van de administratie van Landbouw tijdens de bezetting… bewaard gebleven. Daarnaast zijn er ook persknipsels, documentatie en nota’s over de reorganisatie van het ministerie van Landbouw.
Ontsluiting
PAGNOUL, A.-M., Inventaire des papiers Joseph Manneback (Algemeen Rijksarchief, Inventarissen, 204), Brussel, 1977.

24. Fonds Georges Theunis

Naam
Archives Georges Theunis
Datering
1915-1968
Gegevens
40 m, privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Economie, bevoorrading, wederopbouw, herstelbetalingen, regering
Archiefvormer
Georges Theunis was tijdens WOI voorzitter van de Belgische Commisie voor de Bevoorrading. Daarna had hij een rol bij de vredesonderhandelingen en de Commissie voor Herstelbetalingen. In 1921-1925 en 1932-1935 was Theunis premier van België.
Inhoud
Het archieffonds bevat onder meer dossiers en registers met briefwisseling van de Belgische Commissie voor de Bevoorrading en rapporten van de Belgische economische raden. Er is ook briefwisseling met allerhande bedrijven en semi-officiële organisaties beschikbaar.
Ontsluiting
BERNARDO Y GARCIA, L., Inventaire des archives de Georges Theunis (1915-1968), (Algemeen Rijksarchief, Inventarissen, 494), Brussel, 2010.

25. Collectie van de Commissie voor Oorlogsarchieven

Naam
Collectie van de Commissie voor Oorlogsarchieven (COA)
Datering
1914-1935
Gegevens
Overheids- en privé-archief, papier (foto’s), vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Bevoorrading, opeisingen, reglementeringen, prijzenpolitiek
Archiefvormer
De Commissie voor Oorlogsarchieven werd in 1919 opgericht om alles met betrekking tot de oorlog te verzamelen en te documenteren.
Inhoud
De verzameling bevat verschillende deelcollecties:
  • Iconografische verzameling: De iconografische collectie bevat een uitgebreide reeks prentbriefkaarten, geordend per onderwerp, inclusief spotprenten. Daarnaast zijn er tal van foto’s. Het Algemeen Rijksarchief bewaart tevens een unieke verzameling (geïllustreerde) affiches van Belgische, Franse, Engelse, Amerikaanse en Nederlandse makelij. De verzameling aanplakbrieven met de Duitse verordeningen is één van de grootste van het land. De meeste gaan over bevoorrading, opeisingen, reglementeringen, prijzenpolitiek en Duitse nieuwsberichten. Er bleven ook affiches uit onbezet België bewaard.
  • Verzameling oorlogsdagboeken en –verslagen van de Commissie voor de Oorlogsarchieven: De dagboeken bevatten info over het dagelijkse leven in bezet België. Ook enquêtes met een verslag van de oorlogsgebeurtenissen in gemeentes bleven bewaard.
  • Documentaire verzameling: In deze verzameling steken o.m. krantenknipsels, Belgische en Franse frontbladen, sluikbladen, clandestiene vlugschriften… Diverse krantenknipsels werden door de medewerkers van de Commissie uitgeknipt. De verzameling bevat veel zeldzame documenten. Zo zijn er exemplaren bewaard van ‘De Landbouwer’ uit 1915 en 1917.
Ontsluiting
Er bestaat een inventaris op steekkaarten van de affiche- en aanplakbrievenverzameling. VANDEN BOSCH, H., Verzameling oorlogsdagboeken en –verslagen van de Commissie voor de Oorlogsarchieven 1914-1935 (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 507), Brussel, 2011.
VANDEN BOSCH, H., Documentatie verzameld door de Commissie voor de Oorlogsarchieven 1914-1940 (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 506), Brussel, 2011.

26. Collectie van de Topografisch-historische Atlas

Naam
Topografisch-historische atlas
Datering
1914-1930
Gegevens
Overheidsarchief, papier (foto’s), vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Bevoorrading, dagelijks leven, hoeves
Archiefvormer
Topografisch Instituut
Inhoud
Deze uiteenlopende iconografische collectie bevat onder andere diverse foto’s van verwoeste steden, de portretten van de belangrijkste leden van het NHVC, etsen over het dagelijkse leven te Brussel tijdens de bezetting en oorlogsaffiches. Het fonds bevat ook prachtige fotoalbums en grootboeken van de hoeves Flavie en Elisabeth in De Moeren. (Deze stonden in voor de bevoorrading van het bekende hospitaal L’Océan in De Panne).
Ontsluiting
JANSSENS, L., Catalogus van de topografisch-historische atlas (nrs. 1-500); (nrs. 501-1000); (nrs. 1001-1500) (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 243, 247, 260), Brussel, 1991, 1993, 1996.
DEVOLDER, K., Catalogus van de topografisch-historische atlas (nrs. 1501-2000); (nrs. 2001-2500); (nrs. 2501-3000); (nrs. 3001-3500) (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 264, 267, 279, 343), Brussel, 1997, 1998, 1999, 2003.
(Vanaf nr. 3501 is er een onuitgegeven lijst beschikbaar).

27. Collectie Théodore Heyse

Naam
Oorlogsdocumentatie Théodore Heyse
Datering
1905-1964
Gegevens
13 m, privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Bevoorrading, voedingscomité
Archiefvormer
Théodore Heyse verzamelde alles in verband met WOI en was een voorname schenker aan de Commissie voor Oorlogsarchieven. Hij zocht, kocht en smeekte om boeken, brochures, kranten of archieven over de oorlog bij zijn uitgebreid netwerk van kennissen. Hij publiceerde zelf ook over de oorlog.
Inhoud
Heyse verzamelde heel wat documentatie, brochures, boeken en persknipsels over de oorlog (voornamelijk regio Gent). De collectie bevat een aantal originele notulen en vergaderstukken van het NHVC Oost-Vlaanderen. Er is ook een dossier van persknipsels over land- en tuinbouw, visvangst, jacht, vogelvangst en bloementeelt. Het documentatiefonds bevat ook dossiers over Belgisch-Congo en over de Tweede Wereldoorlog.
Ontsluiting
VANDEN BOSCH, H., Inventaris van de verzameling oorlogsdocumentatie van Théodore Heyse 1905-1964 (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 522), Brussel, 2012.

28. Collectie Henry De Jongh

Naam
Collectie Henry De Jongh
Datering
1914-1920
Gegevens
0,90 m, privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Distributie, iconografie, Nederland
Archiefvormer
Henry De Jongh (Den Haag) verzamelde tijdens de oorlog veel souvenirs en documentatie over de oorlog. Hij schonk een deel van zijn collectie aan de Belgische staat in de jaren 1920.
Inhoud
De collectie bevat uniek iconografisch materiaal over Belgische vluchtelingen in Nederland, de internationale censuurdiensten, de Nederlandse rijksdistributie en tal van andere onderwerpen. De documenten in verband met rijksdistributie bevatten kaarten en bonnen voor brood, schoenen, leder, suiker, vetten, boter, vlees, thee, koffie, brandstof… Er is ook documentatie over de verspreiding van brood en meel. Het archieffonds bevat tevens rondzendbrieven, bonnen, borderellen, formulieren en bestelkaarten van aardappelen, groenten, eieren, havermout, rijst, melk, suiker en kaas. De documenten illustreren het Nederlandse verhaal maar kunnen ook relevant zijn voor de voedselproblematiek in België.
Ontsluiting
VANDEN BOSCH, H., Oorlogsarchieven. Reeks inventarissen 9. Inventarissen van de archieven betreffende de Eerste Wereldoorlog verzameld door particulieren, (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 532-545), Brussel, 2013.

29. Collectie Corneille Gram

Naam
Collectie Corneille Gram
Datering
1914-19[40]
Gegevens
Privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Kookboeken, voedselbevoorrading
Archiefvormer
Corneille Gram
Inhoud
Brusselaar Corneille Gram verzamelde diverse clandestiene publicaties. Zijn collectie bevat tevens kookboeken met oorlogsrecepten, oorlogsliteratuur, kranten, tijdschriften en aanplakbrieven. Er is ook documentatie inzake voedselbonnen.
Ontsluiting
VANDEN BOSCH, H., Oorlogsarchieven. Reeks inventarissen 9. Inventarissen van de archieven betreffende de Eerste Wereldoorlog verzameld door particulieren, (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 532-545), Brussel, 2013.

30. Collectie Louis Varlez

Naam
Collectie Louis Varlez
Datering
1914-19[40]
Gegevens
Privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Sociale economie, werklozen
Archiefvormer
Louis Varlez
Inhoud
De Gentse advocaat Louis Varlez zette zich in voor de werklozen van zijn stad. Hij had nauwe banden met het NHVC. In zijn archief zitten diverse krantenknipsels in verband met de sociaal-economische omstandigheden van de arbeiders in de regio Gent. Er zijn ook stukken betreffende de hulpverlening door liefdadigheidscomités.
Ontsluiting
VANDEN BOSCH, H., Oorlogsarchieven. Reeks inventarissen 9. Inventarissen van de archieven betreffende de Eerste Wereldoorlog verzameld door particulieren, (Algemeen Rijksarchief. Inventarissen, 532-545), Brussel, 2013.

31. Archief van het Bisdom. Oorlogsverslagen WO I

Naam
Archief van het Bisdom. Oorlogsverslagen WO I
Datering
1914-1924
Gegevens
Privé-archief, papier, vrij raadpleegbaar
Trefwoorden
Landbouw, bevoorrading, bisdom, Boerenbond
Archiefvormer
Belgische bisdommen
Inhoud
Kardinaal Joseph Mercier (1851-1926) nam een sterke positie in tegenover de bezetter tijdens de Eerste Wereldoorlog.Een maand na het officiële einde van de oorlog (december 1918) richtte hij een interdiocesane commissie op die hij met een drievoudige opdracht belastte: het opstellen van een waarheidsgetrouw relaas van wat er zich in België tijdens de oorlogsjaren had afgespeeld, het verankeren van de oorlogsgebeurtenissen in het collectieve geheugen (Wat we nooit mogen vergeten…) en het in de verf zetten van de rol van de Belgische kerk in het verzet tegen de Duitse agressor. Deze doelstelling – getuigenis, herinnering en propaganda – moest in een prestigieus boek ‘Histoire de l’Eglise belge pendant la Grande Guerre (1914-1918)’ gestalte krijgen. De eerste stap in de realisatie van dit project was een uitgebreide bevraging van de parochiegeestelijkheid. Alle pastoors kregen in het voorjaar van 1919 een vragenlijst toegestuurd die als leidraad moest dienen bij het schrijven van hun parochierelaas. Deze verslagen werden per bisdom ingezameld en moesten het materiaal leveren waarmee het gedenkboek gestoffeerd zou worden. Meer informatie hierover kan u hier lezen.
Ontsluiting
Digitale Kopie in e-Depot. Online inventaris: 1http://search.arch.be/ead/pdf/BE-A0550_006912_006778_DUT.ead.pdf
COUTTENIER, J., Archief Kardinaal D. Mercier, 1851-1926, onuitgegeven, s.l., s.d.